從圖9.15和表9.2可看出,馬氏體不銹鋼為鉻含量為11.5%~19.0%的低、中、高碳鋼。馬氏體不銹鋼鋼種可以分為三類:①. 低碳及中碳的Cr13型;②. 低碳含鎳的Cr17Ni2型;③. 高碳的Cr18型。
馬氏(shi)體不銹鋼(gang)所含主(zhu)要元素(su)是鉻、鐵(tie)和(he)碳,其相(xiang)對(dui)含量決定了(le)鋼(gang)的組織類別,如圖9.15所示。

鉻(ge)(ge)是鐵素體(ti)(ti)(ti)形(xing)成元(yuan)素,為了得(de)到可淬(cui)火(huo)的(de)(de)馬氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)鉻(ge)(ge)不銹(xiu)(xiu)鋼,鉻(ge)(ge)的(de)(de)調(diao)整是受限制的(de)(de)。不銹(xiu)(xiu)鋼要求具(ju)有良好(hao)不銹(xiu)(xiu)性的(de)(de)最低鉻(ge)(ge)含量(liang)約(yue)為12%,為了能得(de)到穩定的(de)(de)奧(ao)(ao)(ao)氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)相區(qu),必須向Fe-Cr二元(yuan)合(he)金中加(jia)入奧(ao)(ao)(ao)氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)形(xing)成元(yuan)素,碳(tan)和氮是價廉且有效的(de)(de)元(yuan)素。在Fe-Cr-C三元(yuan)系(xi)中,鉻(ge)(ge)含量(liang)超過20%時,無論(lun)碳(tan)含量(liang)如何均不能得(de)到單一(yi)的(de)(de)奧(ao)(ao)(ao)氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)組織(圖(tu)2.34),因此馬氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)不銹(xiu)(xiu)鋼中的(de)(de)鉻(ge)(ge)含量(liang)均低于20%。
鉻提高(gao)Fe-C合金(jin)的(de)(de)(de)淬(cui)透性,使其(qi)過冷奧氏體(ti)轉(zhuan)變曲線右移,具有空(kong)冷淬(cui)硬的(de)(de)(de)能(neng)力。圖9.16為Cr13型不(bu)銹鋼的(de)(de)(de)過冷奧氏體(ti)等(deng)溫轉(zhuan)變曲線。碳(tan)含量增加時,穩(wen)定(ding)性進(jin)一步提高(gao)。形(xing)狀復雜的(de)(de)(de)零(ling)(ling)件可分散地(di)在空(kong)氣中冷卻(que)或鼓風冷卻(que),此時淬(cui)火溫度取上限(xian),尺(chi)寸較大的(de)(de)(de)零(ling)(ling)件可采用油冷淬(cui)火。

鉻的最重要作用是使鋼具有耐蝕性和不銹性。隨著鋼中鉻含量的增加,其耐大氣腐蝕性能也提高,引起耐蝕性突變的鉻含量約為12%,如圖9.17所示。在高溫H2S中,鉻的影響也遵循這一規律。

在(zai)酸性(xing)水溶液中(zhong),鉻(ge)對(dui)鋼(gang)的(de)耐(nai)蝕(shi)(shi)(shi)性(xing)與介(jie)質(zhi)性(xing)質(zhi)有關(guan)。在(zai)氧化(hua)性(xing)介(jie)質(zhi)中(zhong),隨(sui)鉻(ge)含(han)量的(de)提高,鋼(gang)的(de)耐(nai)蝕(shi)(shi)(shi)性(xing)增加(jia),這(zhe)與鉻(ge)能促使生成一層鉻(ge)的(de)氧化(hua)物保護膜有關(guan)。在(zai)稀(xi)硝酸中(zhong),鉻(ge)含(han)量為17%~18%時,能得到滿意(yi)的(de)耐(nai)蝕(shi)(shi)(shi)性(xing)。在(zai)還原性(xing)介(jie)質(zhi)中(zhong),隨(sui)鉻(ge)含(han)量的(de)提高,鋼(gang)的(de)耐(nai)蝕(shi)(shi)(shi)性(xing)下降。
在(zai)馬(ma)氏(shi)體鉻(ge)(ge)不(bu)(bu)銹鋼中,碳(tan)是除鉻(ge)(ge)外的(de)(de)(de)(de)(de)(de)另一重要元素(su),其奧氏(shi)體形(xing)成能(neng)力為(wei)(wei)鎳的(de)(de)(de)(de)(de)(de)30倍,微量(liang)(liang)(liang)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)氮也(ye)有相(xiang)(xiang)(xiang)似的(de)(de)(de)(de)(de)(de)作用。在(zai)馬(ma)氏(shi)體不(bu)(bu)銹鋼中,碳(tan)含(han)量(liang)(liang)(liang)一般在(zai)0.1%~1.0%變動,視(shi)鋼中的(de)(de)(de)(de)(de)(de)鉻(ge)(ge)含(han)量(liang)(liang)(liang)而定(ding)。圖(tu)9.18為(wei)(wei)碳(tan)對Fe-Cr合(he)(he)金(jin)(jin)相(xiang)(xiang)(xiang)圖(tu)(α+r)/α相(xiang)(xiang)(xiang)界的(de)(de)(de)(de)(de)(de)影響。圖(tu)9.19為(wei)(wei)氮對Fe-Cr合(he)(he)金(jin)(jin)相(xiang)(xiang)(xiang)圖(tu)(α+y)/ α相(xiang)(xiang)(xiang)界的(de)(de)(de)(de)(de)(de)影響。碳(tan)和氮使Fe-Cr合(he)(he)金(jin)(jin)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)y /(α+y)相(xiang)(xiang)(xiang)界向右移動,使鉻(ge)(ge)含(han)量(liang)(liang)(liang)不(bu)(bu)小于(yu)12%的(de)(de)(de)(de)(de)(de)合(he)(he)金(jin)(jin)既具有不(bu)(bu)銹性,又(you)能(neng)通過(guo)淬(cui)火(huo)進行強化。在(zai)給定(ding)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)碳(tan)含(han)量(liang)(liang)(liang)情況下,合(he)(he)金(jin)(jin)中的(de)(de)(de)(de)(de)(de)鉻(ge)(ge)含(han)量(liang)(liang)(liang)是受(shou)到限(xian)制的(de)(de)(de)(de)(de)(de)。如(ru)果(guo)鉻(ge)(ge)超過(guo)一定(ding)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)含(han)量(liang)(liang)(liang),將形(xing)成單相(xiang)(xiang)(xiang)的(de)(de)(de)(de)(de)(de)鐵素(su)體組織(zhi)而不(bu)(bu)能(neng)進行淬(cui)火(huo)。

圖(tu)(tu)9.20和圖(tu)(tu)9.21為不同(tong)鉻(ge)含量時(shi)的(de)Fe-Cr-C三(san)元系(xi)垂(chui)直(zhi)截面(mian)圖(tu)(tu)。隨(sui)鉻(ge)含量的(de)增加,共(gong)析點(dian)S左移,共(gong)析轉變的(de)溫度區間升高(gao),轉變區間變寬。

根據圖9.21,當鉻含(han)(han)(han)量(liang)為18%,碳(tan)(tan)含(han)(han)(han)量(liang)低于(yu)(yu)0.08%時,加(jia)熱(re)(re)直至熔點,不出現(xian)α→γ和γ→8轉變,屬(shu)于(yu)(yu)鐵(tie)素(su)體(ti)(ti)(ti)鋼;在(zai)碳(tan)(tan)含(han)(han)(han)量(liang)為0.08%~0.22%時,加(jia)熱(re)(re)后只有部(bu)分鐵(tie)素(su)體(ti)(ti)(ti)可(ke)以轉變為奧氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti),淬火后可(ke)得(de)到鐵(tie)素(su)體(ti)(ti)(ti)十馬(ma)氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)的組(zu)織,屬(shu)于(yu)(yu)半鐵(tie)素(su)體(ti)(ti)(ti)鋼;在(zai)碳(tan)(tan)含(han)(han)(han)量(liang)大(da)于(yu)(yu)0.22%時,加(jia)熱(re)(re)后可(ke)以得(de)到奧氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)組(zu)織或奧氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)十未溶碳(tan)(tan)化(hua)物,淬火后可(ke)以得(de)到馬(ma)氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)組(zu)織或馬(ma)氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)十未溶碳(tan)(tan)化(hua)物,屬(shu)于(yu)(yu)馬(ma)氏(shi)(shi)體(ti)(ti)(ti)鋼,加(jia)熱(re)(re)時含(han)(han)(han)鉻的碳(tan)(tan)化(hua)物溶解緩(huan)慢。
為改善馬氏(shi)體鉻不銹鋼(gang)的(de)(de)綜合性能,可(ke)以(yi)添加鎳(nie),鎳(nie)是擴大γ相區的(de)(de)元素。在含(han)(han)16%~18%Cr的(de)(de)條件下,加入2%Ni對擴大γ相區有明顯效果(圖9.22),即使(shi)碳(tan)含(han)(han)量(liang)很低,單一的(de)(de)鐵素體組(zu)(zu)織(zhi)也(ye)將消失,加熱時(shi)出現混(hun)合的(de)(de)a+y組(zu)(zu)織(zhi),使(shi)合金(jin)具有部分淬火能力(li)。含(han)(han)碳(tan)0.2%時(shi),加熱可(ke)以(yi)完(wan)(wan)全(quan)(quan)轉變(bian)為奧氏(shi)體,淬火后得到完(wan)(wan)全(quan)(quan)的(de)(de)馬氏(shi)體組(zu)(zu)織(zhi),從而改善鋼(gang)的(de)(de)力(li)學性能。

鎳能明顯地改(gai)善Cr13型馬氏體(ti)不(bu)銹鋼的耐氣蝕(shi)性能,含2%Ni的鋼的耐氣蝕(shi)性能較含1%Ni的鋼約提高3倍。
錳在這類鋼(gang)中(易切削鋼(gang)除外)含量不(bu)超過1%,對鋼(gang)的性能沒有(you)影響。
硅(gui)在這類鋼中的含(han)量(liang)不超過1%,每增加(jia)1%Si可使Ac1提高(gao)45~50℃。硅(gui)是(shi)縮小γ相(xiang)區(qu)的元素(su),提高(gao)硅(gui)含(han)量(liang)將促進鐵素(su)體的形(xing)成,影(ying)響鋼的淬硬能力。
鉬(mu)是(shi)鐵(tie)素(su)(su)體(ti)形成元素(su)(su),在馬氏(shi)體(ti)不銹鋼(gang)中的(de)(de)加入量(liang)一(yi)(yi)般(ban)不超過1%。鉬(mu)可(ke)改善這類鋼(gang)的(de)(de)耐蝕性(xing),可(ke)增強鋼(gang)的(de)(de)二(er)次硬化能力,溶于(yu)基體(ti)的(de)(de)一(yi)(yi)部分鉬(mu)可(ke)提(ti)高鋼(gang)的(de)(de)高溫強度。
硫作為易切削元素加入鋼中,可以改善鋼的切削性能,但降低鋼的沖擊韌性。硫的加入還降低這類鋼在硝酸等介質中耐蝕性。有時用硒代替硫,可減輕鋼的點蝕傾向,在加入0.25%~0.60%Mo之后,可以完全消除點蝕傾向。

